7 misverstanden over hoogsensitiviteit

“Oh nee, mijn kind is hoogsensitief!”

Je zult niet de eerste ouder zijn die dit gedacht heeft. Er bestaan namelijk legio vooroordelen en misverstanden over hoogsensitiviteit, die zorgen voor een vertekend beeld. En dat is zo jammer, want het is eigenlijk zo’n mooie eigenschap!

In dit blog deel ik de meest voorkomende misverstanden over hoogsensitiviteit. Hopelijk stelt je dit gerust als je gehoord hebt dat je kind hoogsensitief is, of als je dit vermoeden wellicht ook over jezelf hebt. Er is niets mis met je, je zit alleen iets anders in elkaar dan de meeste mensen en hebt hierdoor een iets andere persoonlijkheid en gebruiksaanwijzing. Dat is alles!

Misverstand 1:

Alle hoogsensitieve mensen zijn spiritueel en zweverig.

Nee! Absoluut niet! Hoogsensitieve mensen kunnen net zo rationeel zijn als ieder ander. En ze hoeven ook nergens in te geloven, of ze geloven juist heel erg in de wetenschap.

Wat wel waar is, is dat hsp-ers (‘highly sensitive people’) moeite hebben met zaken als oneerlijkheid, oppervlakkigheid, zinloosheid, bekrompenheid, egoïsme en onverschilligheid. Ze hebben juist behoefte aan diepgang, saamhorigheid, authenticiteit, respect, eerlijkheid en creativiteit.

Hsp-ers zijn vaak idealisten, ze denken dieper na over de zin van het leven – wat die ook moge zijn – en kunnen erg slecht tegen onrecht. Ook bij kinderen zie je dit grote gevoel voor rechtvaardigheid al terug, en ze doen vaak wijze uitspraken die niet lijken te passen bij hun leeftijd. Dat maakt dat ze zich vaak onbegrepen voelen door leeftijdsgenootjes. Maar spiritualiteit en zweverigheid hebben geen enkel direct verband met hoogsensitief zijn!

Misverstand 2:

Hoogsensitief is hetzelfde als overgevoelig

Nee, dat hoeft helemaal niet! Een hsp-er die van jongs af aan geleerd heeft om aan te voelen wanneer het genoeg is en zijn/haar eigen grenzen en behoeften aan te geven, hoeft helemaal niet overgevoelig voor prikkels te zijn. Er zijn genoeg hoogsensitieve mensen die prima functioneren zowel privé als in hun werk, doordat ze weten waar ze op moeten letten en ze hun leven en werk zo hebben ingericht dat het bij hen past.

Er zijn echter ook heel wat mensen die wèl overgevoelig zijn voor prikkels. Dat zijn niet allemaal hoogsensitieve mensen, maar ook mensen met ASS (autisme spectrum stoornis), ADD, ADHD, PTSS (posttraumatische stress-stoornis) of een burn-out. Dit is ook de reden waarom veel testen over hsp die op internet te vinden zijn, geen betrouwbare uitkomst geven. Ze geven als uitkomst of je al dan niet overgevoelig bent voor prikkels, maar dat wil dus nog niet zeggen dat je hoogsensitief bent! (Onderaan deze pagina vind je de link naar een betrouwbare test.)

 

Misverstand 3:

Alle hoogbegaafde kinderen zijn ook hoogsensitief

Helaas, ook dat klopt niet. Er bestaat sowieso een verschil tussen hoogintelligent en hoogbegaafd; beide categoriëen hebben een IQ boven de 130, en daarnaast zijn hoogbegaafde kinderen ook heel gevoelig voor prikkels. Alleen: ze kunnen zowel hoogsensitief zijn als een vorm van autisme hebben! Soms wordt dit onderscheid gemaakt door te spreken over HBs en HBa, als in: Hoogbegaafd Sensitief, en Hoogbegaafd Autistisch. (In het volgende misverstand ga ik dieper in op het verschil uit tussen hoogsensitief en autistisch.)

Maar er zijn dus ook mensen met een heel hoog IQ die noch hoogsensitief, noch autistisch zijn en die dan technisch gezien niet hoogbegaafd mogen heten, alleen hoogintelligent. Voor zover een IQ-test überhaupt betrouwbaar is, want het zijn met name de HS en HBs-kinderen die lager scoren op een IQ-test doordat ze faalangst ervaren. Hierdoor krijg je een vertekend beeld te zien.

Al met al ook hier weer veel verwarring, wat het voor ouders en hulpverleners niet makkelijker maakt om een kind te begrijpen en de juiste begeleiding te bieden. 

Wil jij ook meer rust en balans in je gezin, en de kennis om je kind beter kunnen begeleiden?

Vraag dan het gratis e-book ‘7 onmisbare tips voor ouders van hoogsensitieve kinderen’ aan!

Misverstand 4:

Kinderen met autisme zijn ook hoogsensitief

Zoals je wellicht uit bovenstaande stukjes uitleg al begrepen hebt, is een vorm van autisme hebben of hoogsensitief zijn niet hetzelfde. Wat wel waar is, is dat kinderen met ASS erg gevoelig zijn voor prikkels, net als hoogsensitieve kinderen, alleen wordt de informatie die binnenkomt anders verwerkt in de hersenen.

Bij autistische kinderen komen de prikkels in allemaal ‘losse vakjes’ binnen waardoor het heel moeilijk voor ze is om overzicht te krijgen van wat er precies gebeurt. Bij hoogsensitieve kinderen worden er juist constant verbindingen gelegd tussen de informatie die binnenkomt, waar dan vaak weer emoties aan gekoppeld zijn en mede dáárdoor raken HS-kinderen sneller overprikkeld. Zowel autistische als hoogsensitieve kinderen houden van overzicht en voorspelbaarheid, maar om een andere reden.

Verder zijn hoogsensitieve kinderen zeer empathisch, wat ze vaak heel bevattelijk maakt voor een groot schuldgevoel of een groot gevoel van schaamte (omdat ze zich zo goed kunnen inleven in wat een ander zou kunnen denken en voelen, en omdat hun emoties zo intens zijn). Kinderen met autisme daarentegen hebben juist als kenmerk dat ze zich niet in een ander kunnen inleven. Dat is dus ook een essentieel verschil.

Misverstand 5:

Hoogsensitiviteit bestaat niet

Dit is wat mij betreft het meest ergelijk misverstand. Er zijn genoeg mensen die beweren – en zelfs zorgverleners doen dat – dat hoogsensitiviteit niet bestaat. Een kind met deze kenmerken  heeft in hun ogen altijd een vorm van autisme, AD(H)D, of is (hoog)begaafd. Hoogsensitiviteit wordt afgedaan als een modeterm, een hype of een stempel wat ouders aan hun kinderen geven omdat ze dat ergens gelezen hebben.

Dat is zo jammer! Juist doordat veel zorgverleners uit het reguliere circuit en ook veel leerkrachten nog niet op de hoogte zijn van wat hoogsensitiviteit nu precies is en ze er ook vaak niet voor openstaan om zich hierin te verdiepen, krijgen heel wat kinderen een verkeerde diagnose en voelen zowel kind als ouder zich vaak erg onbegrepen. Dat maakt de problemen die er al zijn alleen maar groter, helaas.

Misverstand 6:

Hoogsensitiviteit is een stoornis

Neen, hoogsensitiviteit is geen stoornis! Het is een persoonlijkheidskenmerk. Hsp-ers voelen zich enorm aangetrokken door zowel positieve als negatieve emoties. Fysiek gezien ontbreekt er een filter in de hersenen en het centraal zenuwstelsel is extra gevoelig, maar meer dan dat is het niet.

Er gaan wel af en toe stemmen op om hoogsensitiviteit in de volgende versie van de DSM op te nemen, maar het woord ‘stoornis’ suggereert dat de persoon zelf er dan altijd last van zou moeten hebben. En dat is absoluut niet het geval; er zijn genoeg hsp-ers, zowel volwassenen als kinderen, die hier prima mee om kunnen gaan en er totaal geen hinder van ondervinden. Dus waarom zou het dan een stoornis moeten heten?

Wil je meer weten over wat hoogsensitiviteit precies is? Lees dan hier mijn blog Wat is hoogsensitiviteit (en wat is het niet)?

Misverstand 7:

Hoogsensitiviteit kan in de loop van je leven ontstaan

Nee, ook dat kan niet! Je kunt weliswaar in je vroege jeugd stress-situaties meemaken waardoor je extra gevoelige voelsprieten ontwikkelt, maar dat filter in je hersenen heb je of niet. Dit filter verdwijnt niet opeens doordat je heftige dingen meemaakt. Je zou dan eerder kunnen zeggen dat je overgevoelig bent voor bepaalde prikkels of situaties (zie ook Misverstand 2).

En ook de gevoeligheid van je centrale zenuwstelsel is al bepaald toen je nog in de baarmoeder zat, en zal dus niet opeens veranderen door dingen die je meemaakt in je jeugd. Er is nog veel te weinig bekend over wat nu maakt dat je hersenen al dan niet dit filter ontwikkelen, en wat de gevoeligheid van je centrale zenuwstelsel dan wel bepaalt. Verder onderzoek is zeker nodig!

Test hoogsensitiviteit

Wil je zeker weten of jouw kind hoogsensitief is? Vraag dan hieronder de gratis test aan: